علوم آب

گردآوری کننده:

خانم مهندس هدایی- اداره کل منابع طبیعی و آبخیزداری خراسان شمالی

زمين لغزش در استان خراسان شمالي- شماره ۲

گسترش جانبي

- در گسترش ها، نحوه غالب حرکت متلاشی شدن و پخش شدن گسترده توده به وسیله شکستگی های برشی یا کششی می باشد. حرکت معمولاً به طور ناگهانی، بدون هشدار قابل توجه شروع شده و با سرعت زیاد تا بسیار زیادادامه می یابد. دو نوع گسترش جانبی قابل تفکیک است.

- ایجاد شکاف های کششی بدون سطح برشی قاعده ای یا پهنه جریان پلاستیک

- شکاف برداشتن و کشش مصالح چسبنده در اثر روان گونگی یا جریان پلاستیک مصالح زیرین

 لغزش ها خود به دو دسته چرخشی و انتقالی تفکیک شوند:

لغزش چرخشي

متداول ترین نمونه لغزش چرخشی اسلامپ ها هستند، که در طول سطح گسیختگی خمیده و با تقعر به سمت بالا اتفاق می افتند و حرکت تنها در طول سطوح لغزش داخلی صورت می گیرد.در بسیاری از آنها سطح گسیختگی زیرین  وپرتگاه بیرون زده به صورت قاشقی شکل هستند.

حرکت در حول یک محور موازی با امتداد دامنه روی می دهد.

لغزش انتقالي

-در لغزش انتقالی توده در یک سطح کم و بیش صفحه ای یا جزئی مواج به سمت پایین و خارج از دامنه حرکت میکند.

- به دو نوع بلوکی و به هم ریخته دیده می شوند.

- حرکت این نوع لغزش به طور متداول به وسیله سطوح ضعف ساختمانی، مانند: گسل ها، درزه ها، لایه بندی، تغییرات در مقاومت برشی بین لایه های با نهشته های مطبق یا به وسیله سطح تماس بین سنگ بستر سخت و مصالح منفصل رویی، کنترل می شود.

لغزش بلوکی سنگی

پهنه لغزشي

- مناطق دارای زمین لغزش های کوچک اما پراکنده که بخش های بزرگی از دامنه را تحت تأثیر قرار می دهند به همراه زمین -لغزشهایی که نمی توان آنها را به نقشه درآورد، پهنه لغزشی در نظر گرفته می شود.

- پهنه های لغزشی از نظر مکانیزم به چهار دسته تقسیم    می شوند: گسترش یافته، غیرقابل ترسیم، بالقوه و خزش ها

- پهنه ها ازنظرنوع حرکت نیزبه چهاردسته تقسیم می شوند:

ریزشی، لغزشی، خزشی و مرکب

خزش

-حرکت کند و مستمر بر روی دامنه است.

-خزش به دو شکل دیده می شود:

-خزش خاکی و سنگی

-خزش ها به علت اینکه تفکیک محدوده شان مشکل است و نمی توان به راحتی به نقشه درآورد به عنوان پهنه محسوب می شود.

خزش خاكي

حرکت هایی  هستند که با کندی و به طور مستمر برروی دامنه اتفاق می افتند و معمولاً در فصل مرطوب و فصل ذوب شدن برف ها و یخ زدن متوالی زمین روی می دهند وازروی حالت مواج ایجاد شده درسطح زمین یا درختهای کج شده و خمیده مشخص می شود.( مانند سولیفلکسیون)

خزش سنگي

خزش درسنگ بستر و لایه بندی با کج شدگی و خمیدگی در لایه های سنگی که شیبی تند یا در خلاف جهت دامنه دارند مشخص می شوند و حاصل نیرو و کشیدگی حاصل از حرکت رو به پایین مواد روباره بر روی این لایه سنگی است.

پهنه هاي گسترش يافته

حرکت هایی که از اطراف در جهات مختلف گسترش پیدا نموده اند. به طوری که حد و مرز حرکت اولیه و اصلی توسط حرکت های کوچک و بزرگی که بعداً در اطراف اتفاق افتاده دستخوش تغییر و بهم ریختگی شده است و قابل تشخیص نیست.

پهنه هاي غير قابل ترسيم

شامل مجموعه ای از لغزش های اتفاق افتاده و نزدیک به هم در یک منطقه می باشند که تفکیک و پیاده کردن آنها روی نقشه مشکل می باشد یا لغزش هایی که در یک یا دو طرف توسعه یافته اما از جهات دیگر توسعه نیافته و حدود و مرزشان مشخص نیست.

پهنه هاي بالقوه

مناطقی هستند که عوارضی چون ترک های عرضی یا شعاعی در آنها ایجاد شده یا وضعیت رطوبتی و برخی دیگر از عوارض نشان دهنده استعداد ناپایداری دامنه در آینده می باشد اما میزان جابجایی و حرکت هنوز به اندازه ای نیست که بتوان آنرا لغزش بالفعل تلقی کرد.